İran’ın, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden alınan transit ücretlerinden ilk kez gelir elde ettiği belirtildi.

İran Parlamentosu Başkan Yardımcısı Hamidreza Hacı Babaei, Hürmüz Boğazı geçiş ücretlerinden elde edilen gelirin ülkenin merkez bankasına aktarıldığını duyurdu.

Sputnik’in haberine göre, Babaei, “Hürmüz Boğazı’ndaki vergilerden elde edilen ilk gelir, İran Merkez Bankası’ndaki bir hesaba yatırıldı” ifadesini kullandı.

Daha önce İran parlamentosu, Hürmüz Boğazı ile ilgili bir yasa tasarısı hazırlamaya başladı. Tasarıda, diğer hususların yanı sıra, İran’ın riyal cinsinden geçiş ücreti alması, ABD ve İsrail’in yanı sıra İran’a karşı yaptırım politikasına katılan ülkelerin boğazdan geçişinin yasaklanması öngörülüyor.

Ancak tasarının kendisi henüz onaylanmadı ve yürürlüğe girmedi.

İran Meclisi’den 16 Nisan’da yapılan bir açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın ‘idaresinden’ elde edilecek geliri 10-15 milyar dolar olarak tahmin ettikleri, ancak bu gelirin ne zaman elde edileceğine dair bir zaman dilimi bilinmediği ifade edilmişti.

Kaynak: RASTHABER

ABD, İran ve Rusya’dan deniz yoluyla sevk edilen petrol ürünlerine yönelik yaptırım muafiyetlerini 30 gün süreyle uzattı. Daha önce yapılan açıklamada ilave muafiyet düşünmediğini söyleyen ABD, bu hamlesiyle kendisiyle çelişmiş oldu.

HAZİNE BAKANI BESSENT AÇIKLADI

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD Senatosu Ödenekler Alt Komitesi’ndeki bütçe oturumunda yaptığı açıklamada, kararın Orta Doğu’daki son gelişmelerin Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğini aksatmasıyla petrol kıtlığı riskiyle karşı karşıya kalan ülkelerden gelen talepler üzerine alındığını belirtti. Bessent, söz konusu taleplerin geçtiğimiz hafta düzenlenen Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası toplantıları sırasında yaklaşık 10 ülkenin maliye yetkililerinden geldiğini belirtti.

Bakan Bessent ayrıca Tahran yönetiminin yaptırım muafiyetlerinden 14 milyar dolardan fazla gelir elde ettiği yönündeki iddiaları yalanladı ancak, duruma ilişkin herhangi bir detay vermedi.

BİR HAFTA ÖNCE İLAVE YOK DEMİŞTİ

Söz konusu gelişme, ABD’nin ilave yaptırım muafiyetleri uygulamayı düşünmediğine yönelik açıklamalar ardından yaşandı. ABD Hazine Bakanı, 15 Nisan tarihinde Beyaz Saray’da düzenlenen bir basın toplantısında piyasaya daha fazla petrol tedariki için ilave yaptırım muafiyeti düşünüp düşünmediklerine yönelik bir soru almıştı. Bessent bu soruya cevabında, “Rus petrolü için genel lisansı yenilemeyeceğiz. İran petrolü için genel lisansı da yenilemeyeceğiz. Bu, 11 Mart’tan önce denizde olan petrole ilişkindi. Dolayısıyla, bunların hepsi kullanıldı” demişti.

Kaynak: AYDINLIK

Bu gelişme, taraflar arasında doğrudan ya da dolaylı görüşmelerin başlaması için kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.

İran tarafı, müzakere sürecine girmek için öncelikle yurtdışında bulunan dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını talep ediyordu. İranlı yetkili, Washington’un bu şartı kabul ettiğini ve sürecin ilerlemesi için somut adımların atılacağını ifade etti.

Uzmanlara göre bu karar, İran’ın müzakere masasına oturması açısından belirleyici bir dönüm noktası olabilir.

Kaynak: RASTHABER

Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), yayımladığı açıklamayla ABD-İsrail’in saldırılarına karşı İran‘a tam destek verdi. Yapılan açıklamada İran topraklarına yönelik askeri saldırıların endişe yarattığı ifade edildi.

ŞİÖ üye devlerinin güç kullanımı kabul edilemez bulduğunun altının çizildiği açıklamada, mevcut anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesinin savunulduğu belirtildi.

İRAN HÜKÜMETİ VE HALKIYLA DAYANIŞMA MESAJI VERİLDİ

Ek olarak “ŞİÖ üye devletleri, İran’ın egemenliğinin, güvenliğinin ve toprak bütünlüğünün sağlanmasının gerekliliğinin altını çizmekte ve tüm tarafları itidal göstermeye ve durumu daha da kötüleştirebilecek eylemlerden kaçınmaya çağırmaktadır.” ifadeleri kullanıldı.

Açıklama şu ifadelerle sonlandırıldı:

“ŞİÖ üye devletleri, saldırı sonucu öldürülenlerin ailelerine içten taziyelerini sunmakta ve İran Hükümeti ve halkıyla dayanışma ve desteklerini ilan etmektedir.”

BM’YE ÇAĞRI YAPILDI

Açıklamanın tamamı şu şekilde:

“Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) üye devletleri, Orta Doğu’daki gelişmeler ve İran İslam Cumhuriyeti topraklarına yönelik askeri saldırılar konusunda ciddi endişelerini dile getirmektedir.

“ŞİÖ üye devletleri, güç kullanımını kabul edilemez bulmakta ve mevcut anlaşmazlıkların yalnızca barışçıl yollarla, diyalog, karşılıklı saygı ve tüm tarafların meşru çıkarlarını dikkate alarak, uluslararası hukuk normlarına ve BM Şartı ilkelerine uygun olarak çözülmesini savunmaktadır.

“ŞİÖ üye devletleri, İran’ın egemenliğinin, güvenliğinin ve toprak bütünlüğünün sağlanmasının gerekliliğinin altını çizmekte ve tüm tarafları itidal göstermeye ve durumu daha da kötüleştirebilecek eylemlerden kaçınmaya çağırmaktadır.

“ŞİÖ üye devletleri, Birleşmiş Milletler ve BM Güvenlik Konseyi’ni uluslararası barış ve güvenliğin baltalanmasına karşı acil önlemler almaya şiddetle çağırmaktadır.

“ŞİÖ üye devletleri, saldırı sonucu öldürülenlerin ailelerine içten taziyelerini sunmakta ve İran Hükümeti ve halkıyla dayanışma ve desteklerini ilan etmektedir.”

Kaynak: AYDINLIK

Tel Aviv’de gece yarısı dehşeti yaşandı. İran’dan fırlatılan füzeler yağmur gibi işgal altındaki şehrin üzerine yağdı.

ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın dördüncü gününde Tel Aviv kabusu yaşadı. Gece yarısı kenti hedef alan misilleme saldırısında füzeler adeta işgal altındaki şehrin üzerine yağarken, sığınaklarda yankılanan çığlıklar ve gözyaşları dehşetin boyutunu gözler önüne serdi.

Siren seslerinin geceyi yırttığı o anlarda, gökyüzünü aydınlatan ölümcül ışık hüzmeleri milyonların yüreğini ağzına getirdi.

Siyonist işgalcilerin panik halinde sığınaklara koşuştuğu, sokak ortasında çaresizce gökyüzüne bakarak ağladığı görüntüler, Müslümanların kalbini ferahlattı.

Çatışmanın sadece askeri üslerle sınırlı kalmadığı, bu gece, bölge için yeni bir tarih olarak kayıtlara geçti.

Gökyüzünü Yırtan Patlamalar

Savaşın dördüncü gününde Tel Aviv merkezine isabet eden füzeler, bölgedeki tüm hesapları şaşırttı. Gece yarısı gökyüzünden ölüm yağan anlarda sığınaklara koşan halkın çaresizliği saniye saniye kaydedildi.

İran’ın misilleme dalgası başkent semalarına ulaştığında hava savunma sistemleri peş peşe devreye girdi. Kent merkezine doğru süzülen füzelerin bazılarının havada infilak etmesiyle oluşan ateş topları ve duman bulutları görüldü.

İran’ın misilleme dalgası gece saatlerinde şiddetini artırdı. Hava savunma sistemlerinin aralıksız devreye girmesine rağmen, ateşlenen füzeler Tel Aviv kent merkezini vurdu.

Sivillerin cep telefonu kameralarına yansıyan o anlarda, sokaklarda ardı ardına patlayan mühimmat seslerinin ardından gelen büyük sessizlik ve korku dikkati çekti.

Saldırının ardından metropolde büyük bir kaos patlak verdi.

Can ve mal kaybına dair tablonun boyutu henüz netleşmedi, İsrail sıkı sansür uygulamaya devam ediyor.

Olay yerinden yansıyan görüntülerde, gökyüzünü kaplayan devasa ışık huzmeleri ve duman bulutları dikkat çekti.

Sağlık ekiplerinin ve kurtarma birimlerinin alarm durumunda vurulan bölgelere yönlendirildiği aktarıldı.

Sığınaklarda Can Pazarı

Şehrin dört bir yanında yükselen uyarı sirenleri sonrası sokaklar saniyeler içinde boşaldı. Güvenli noktalara ve apartman sığınaklarına inmeye çalışan işgalcilerin yaşadığı büyük panik gözlendi.

Sokak ortasında gözyaşlarına boğulanlar ve yer altı sığınaklarına doluşan binlerce işgalci için zaman adeta durdu. Çatışmanın sınırları aşıp doğrudan başkentin kalbine inmesi, bölgedeki işgalcilerde büyük bir travma yarattı. Korku kentin her köşesine sinmiş durumda.

Ölüm korkusuyla birbirine sarılan işgalcilerin gözyaşlarına hakim olamadığı anlar, bölgeden gelen en çarpıcı kareler olarak servis edildi.

Yetkililerden Acil Çağrı

Kanlı krizde dördüncü güne girilirken, güvenlik kaynaklarından peş peşe hayati uyarılar geldi.

Tel Aviv başta olmak üzere stratejik noktalarda alarm seviyesi kırmızıya çekildi.

Resmi makamlarca yapılan acil bilgilendirmede, işgalcilerin “ikinci bir emre kadar sığınakları kesinlikle terk etmemeleri” vurgulandı.

Bölgeyi adeta bir ateş çemberine çeviren bu son saldırı dalgasının ardından sabahın ilk ışıklarıyla birlikte diplomatik ve askeri kanatlardan gelecek yeni hamleler merakla bekleniyor/milligazete

Kaynak: RASTHABER

İran, İmam Hamanei’nin şehit edilmesinin ardından başlattığı intikam saldırılarında cephaneliğindeki en tehlikeli silahları sahaya sürdü. Bu gece saatlerinde İsrail’in en büyük kentleri Tel Aviv ve Hayfa, İran’ın askeri tarihinde ilk kez kullandığı “çoklu savaş başlığına sahip” (MIRV) gelişmiş balistik füzelerin hedefi oldu. Gökyüzünde onlarca parçaya ayrılan füzeler, İsrail hava savunma sistemlerini çaresiz bıraktı.İran, misilleme dalgasında yepyeni bir teknolojik kapasiteyle sahneye çıktı.

Günün ilk saatlerinde (2 Mart 2026 Pazartesi) İsrail’in askeri ve sivil altyapısının kalbi konumundaki Tel Aviv ve liman kenti Hayfa, İran topraklarından ateşlenen yeni nesil füzelerle ağır bir bombardıman altına alındı.

VİDEO GÖRÜNTÜLERİ DEHŞETE DÜŞÜRDÜ: GÖKYÜZÜNDE BÖLÜNEN FÜZELER

Saldırı anında cep telefonu kameralarına yansıyan ve sosyal medyada hızla yayılan görüntüler, İran’ın kullandığı yeni silahın yıkıcı potansiyelini gözler önüne serdi.

Gece karanlığında gökyüzünü yırtarak gelen parlak bir ateş topunun, hedefe yaklaşırken atmosferde aniden dağıldığı ve onlarca bağımsız, parlayan savaş başlığına dönüştüğü anlar saniye saniye kaydedildi. Süzülerek yeryüzüne inen bu ışık huzmelerinin her birinin aslında ayrı birer hedefi vurmak üzere programlanmış savaş başlıkları olduğu belirtiliyor.

DEMİR KUBBE VE ARROW SİSTEMLERİNE “AŞIRI YÜKLEME”

Askeri uzmanlar, videodaki görüntülerin literatürde MIRV (Multiple Independently targetable Reentry Vehicle – Çoklu Bağımsız Hedeflenebilir Yeniden Giriş Aracı) olarak bilinen teknolojiye işaret ettiğini doğruluyor.

Bu teknolojinin kullanılmasının stratejik anlamı ise İsrail için büyük bir kriz demek. Bugüne kadar tek parça halinde gelen balistik füzeleri ve dronları “Demir Kubbe”, “Davud’un Sapanı” ve “Arrow” gibi çok katmanlı savunma kalkanlarıyla büyük oranda havada imha etmeyi başaran İsrail ordusu, havada aniden çoğalan bu başlıklar karşısında savunmasız kalma riskiyle karşı karşıya. Çoklu başlıkların asıl amacının, hava savunma radarlarını “aşırı yükleyerek” kilitlemek ve füzelerin bir kısmının hedefe ulaşmasını garantilemek olduğu ifade ediliyor.

SAVAŞIN YENİ AŞAMASI: STRATEJİK HEDEFLER TEHLİKEDE

Tel Aviv ve Hayfa gibi milyonlarca sivilin yaşadığı ve aynı zamanda kritik askeri üslerin, limanların ve sanayi tesislerinin bulunduğu iki büyük kentin doğrudan hedef alınması, savaşta yeni bir eşiğin geçildiğini gösteriyor.

İran’ın bu yeni nesil füzeleri ateşlemesi, Tahran’ın Batı ittifakının teknolojik üstünlüğüne meydan

Kaynak: RASTHABER

YDH – Washington Post gazetesinde yer alan habere göre, ABD Başkanı Donald Trump ve yönetimi, Orta Doğu’daki vuruş gücünü en üst seviyeye çıkararak İran’a yönelik geniş çaplı bir askeri harekat başlatmaya hazırlanıyor.

Mevcut ve eski ABD’li yetkililer, Savaş Bakanlığı’nın (Pentagon) bölgeye devasa bir güç yığdığını, bu durumun ABD personelinin kayıp verme ve ülkenin uzun süreli bir savaşa sürüklenme riskini de beraberinde getirdiğini belirtti.

Haftalardır hazırlığı süren cephanelik, USS Gerald R. Ford uçak gemisi ve beraberindeki savaş gemilerinin bölgeye ulaşmasını bekliyor.

Konuya vakıf kaynaklar, Karayip Denizi’nden yola çıkan gemilerin perşembe günü Cebelitarık Boğazı’na yaklaştığını ve bir saldırının günler içinde gerçekleşebileceğini kaydetti.

Başkan Trump operasyon için 15 günlük bir takvime işaret etti

Washington’da düzenlenen Barış Kurulu toplantısında konuşan Başkan Trump, sürece ilişkin belirsiz ifadeler kullandı.

Trump, “Belki bir anlaşma yaparız, belki de yapmayız. Bunu önümüzdeki 10 gün içinde öğreneceksiniz” diye konuştu. Günün ilerleyen saatlerinde ise bu süreyi “maksimum 10 ila 15 gün” olarak güncelledi.

ABD’li bir yetkili, çarşamba günü Durum Odası’nda toplanan ulusal güvenlik danışmanlarına, bölgeye sevk edilen tüm kuvvetlerin mart ayı ortasına kadar yerlerini almış olacağı bilgisinin verildiğini aktardı.

Yönetimin, bölgedeki muharebe gücünü artırdığının bilinmesini istediği vurgulanırken; Trump’ın, İran’da “rejim değişikliği” ihtimalini de kamuoyu önünde dile getirdiği anımsatıldı.

Eski İsrail Büyükelçisi ve Biden dönemi kıdemli Pentagon yetkilisi Daniel B. Shapiro, ABD ve müttefiki İsrail’in İran karşısında “ezici bir askeri avantaja” sahip olduğunu belirtti.

Halihazırda bölgede bulunan onlarca avcı uçağı, hava savunma sistemleri ve USS Abraham Lincoln uçak gemisine ek olarak Ford grubunun gelişiyle bu güç tahkim ediliyor.

Ancak Shapiro, olası bir harekatın ciddi riskler barındırdığına dikkat çekti. İran’ın bölgedeki ABD askerlerini vurabilecek balistik füze kapasitesi, vekil güçler aracılığıyla savaşı tüm bölgeye yayma potansiyeli ve küresel petrol piyasasını sarsabilecek deniz nakliyatı sabotajları bu risklerin başında geliyor.

Shapiro, “Kombine ABD-İsrail saldırıları İran’a ağır hasar verecektir ancak bu, sürecin hızlı veya temiz biteceği anlamına gelmez” dedi.

Diplomatik kanallar tıkanırken askeri yığınak hız kazandı

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, bu hafta başında yaptığı açıklamada, Tahran’ın nükleer programına ilişkin müzakerelerde tarafların “bazı konularda çok uzak” olduğunu ifade etmişti.

Avrupalı bir diplomat, Cenevre’de yapılan son görüşmelerin ardından Tahran’ın uranyum zenginleştirme gibi temel pozisyonlarından geri adım atmaya niyetli olmadığını belirtti.

Diplomat, “İranlılar süreci teknik detaylarla boğup zaman kazanmayı planlıyordu ancak Trump’ın buna sabrı yok” değerlendirmesinde bulundu.

Bölgesel aktörler de gelişmeleri yakından takip ediyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin başlangıçta Tahran’a baskı yapılması için sınırlı vuruşları destekleyebileceği ancak uzun süreli bir çatışmanın tüm bölgeyi içine alacak kanlı bir savaşa dönüşmesinden endişe duydukları bildirildi.

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun ABD’nin İran’a geniş çaplı bir saldırı düzenlemesi konusunda istekli olduğu biliniyor.

Netanyahu, pazar günü yaptığı konuşmada herhangi bir anlaşmanın uranyum zenginleştirmeyi tamamen yasaklaması ve ilgili altyapının sökülmesini şart koştuğunu ifade etti.

İran Devrim Lideri Ayetullah Ali Hamenei ise sosyal medya üzerinden verdiği yanıtta, Tahran’ın nükleer güç üretme hakkından vazgeçmeyeceğini belirtti.

Hamenei, ABD’nin bölgeye gönderdiği uçak gemilerine atıfta bulunarak, “Savaş gemisi tehlikeli bir askeri donanımdır ancak o gemiyi denizin dibine gönderecek silah, geminin kendisinden daha tehlikelidir” mesajını paylaştı.

Geniş çaplı hava operasyonu için lojistik hazırlıklar tamamlanıyor

Pentagon’un son sevkiyatları arasında radardan kaçma kabiliyetine sahip F-35 savaş uçakları, tanker uçak filoları ve gelişmiş mühimmatlar yer alıyor.

Uçuş takip verileri, tanker uçakların Avrupa ve Ortadoğu’ya kaydırıldığını, Ürdün’deki Muvaffak el-Salti Hava Üssü ile Bulgaristan’daki Vrajdebna Hava Üssü’nde yoğun bir askeri hareketlilik olduğunu gösteriyor.

Kaynak: YDH

Avrupa Birliği, savunma alanında tarihi bir adım atmaya hazırlanıyor. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, 2028 yılına kadar savunma harcamaları için toplam 800 milyar avroya kadar kaynak ayrılacağını açıkladı.

Belçika’nın başkenti Brüksel’de düzenlenen NATO Parlamenter Asamblesi toplantısında konuşan Costa, Avrupa savunmasının güçlendirilmesinin NATO’nun da kapasitesini artıracağını belirtti. “Güçlü Avrupa, güçlü NATO demektir” mesajı veren Costa, artan küresel tehditlere karşı AB’nin savunma kabiliyetlerini ciddi biçimde yükseltmesi gerektiğini vurguladı.

Costa ayrıca, ister Ukrayna’da ister Grönland’da olsun, uluslararası hukuka dayalı kalıcı barışın sağlanması için çalıştıklarını ifade etti.

AB ülkelerinin savunma harcamaları son yıllarda dikkat çekici şekilde artıyor. 2024’te 343,2 milyar avro olan savunma bütçesinin 2025’te 381 milyar avroya ulaşması bekleniyor. 800 milyar avroluk hedef ise Avrupa’nın önümüzdeki yıllarda savunma ve askeri kapasite yatırımlarını hızlandıracağını gösteriyor.

Kaynak: RASTHABER

Savunma ve güvenlik konularında uzman makaleleri sunan War Zone (TWZ) sitesi, USS Ford’un Batı Asya’ya sevk edilme kararının Amiral Caudle’ın gösterdiği dirence rağmen alındığını yazdı.

Caudle, geçen ay Yüzey Donanma Birliği’nin (SNA) yıllık sempozyumunda Ford’un görevin uzatılması durumunda buna “karşı çıkacağını” ve başka bir çözüm yolu arayacağını söyledi. Saldırı grubunun 200 günden fazla ana limandan uzak kalmasının bir bedeli olduğunu vurgulayan Amiral, “Ben ‘önce denizci’ diyen bir komutanım. İnsanlar görevin yedi ay süreceğine dair kesin bilgi duymak istiyor.” dedi.

ORADAN ORAYA: MECBURİ KÜRESEL HİZMET

Uçak gemisi İran-İsrail savaşı nedeniyle ABD’nin Norfolk’taki üssünden ayrılarak geçen haziran ayında Akdeniz’e gelmişti. Daha sonra Venezuela’ya uygulanan abluka kapsamında Karayipler’e konuşlandırılmış, Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun kaçırılmasında rol oynamıştı. Geçen hafta ABD Başkanı Donald Trump, uçak gemisi saldırı grubunun Batı Asya’ya gönderileceğini duyurdu.

Akdeniz’den Karayipler’e, şimdi de Batı Asya’ya dolaştırılan USS Ford’un yaklaşık üç hafta içerisinde bölgede olması bekleniyor. Sevkin zamanlaması tesadüf değil. Trump geçen perşembe günü, İran’ın anlaşmaya varmak için “yaklaşık bir ayı olduğunu, aksi takdirde durumun çok travmatik olacağını” iddia etti. Trump bir gün sonra ise “anlaşma olmazsa ona (USS Ford) ihtiyacımız olacak.” ifadesini kullandı.

Uçak gemisinin Batı Asya’ya gönderilmesi emri, geminin ana limanından uzak kalacağı süreyi daha da uzatacak. New York Times, saldırı grubunun görev süresinin halihazırda bir kez uzatıldığını ve denizcilerin mart başında eve dönmeyi beklediklerini yazdı.

PLANLANAN YIPRANMA EŞİĞİ AŞILACAK

Uzatmalardan etkilenen sadece personel değil. Geminin teknik durumu da zarar görüyor. Amiral Caudle’a göre yedi ay için planlanan yıpranma, sekiz ya da dokuz aya çıktığında kritik bileşenler arızalanıyor. Bu da iş yükünü artırarak süreci aksatıyor. TWZ, bakım sorunlarının yanı sıra USS Ford’un kanalizasyon sistemindeki kronik problemlerle de mücadele ettiğini bildirdi.

New York Times ise görevin sonlandırılmasındaki gecikmenin USS Ford’un Virginia’da planlanan büyük modernizasyon ve onarım dönemini tehlikeye atacağını not düştü. USS Ford, Çin CNS Fujian’ı Kasım 2025’te hizmete sokana kadar dünyanın en yeni uçak gemisiydi.

ÇİFT UÇAK GEMİLİ DÜZEN VE SINIRLAR

USS Abraham Lincoln uçak gemisi saldırı grubu halihazırda Umman Denizi’nde bulunuyor. İki saldırı grubunun varlığı, İran krizinin de tırmanması anlamına geliyor. Pentagon en son 2025 baharında Yemen’deki Ensarullah hareketine (Husiler) karşı yürütülen operasyonlar kapsamında Batı Asya’da iki saldırı grubu bulundurmuştu. Bu deniz gücüne rağmen Trump mayıs ayında ateşkes ilan ederek herhangi bir sonuç elde edemeden donanmayı geri çekmişti.

USS Nimitz’in emeklilik öncesi limana dönmesiyle aktif uçak gemisi sayısı 10’a düştü. Lojistik ve planlama sınırları aynı anda denizde tutulabilecek gemi sayısını ciddi biçimde kısıtlıyor. USS Eisenhower’ın planlanan bakımı altı aydır tamamlanamadı. Üç uçak gemisi uzun süreli bakımda. USS George Washington Asya-Pasifik’te konuşlu. İki gemi göreve hazırlanıyor, bir gemi görev dönüşü sürecinde.

Yıkılan deniz hegemonyası

ABD, II. Dünya Savaşı’ndan çıktığında tarihin gördüğü en güçlü devletti. Dünya üretiminin yüzde 50’sini tek başına yapıyordu. Nükleer tekeldi. Emsalsiz bir deniz gücüne sahipti. Envanterinde 6 bin 768 savaş gemisi vardı: 28 uçak gemisi, 71 refakat gemisi, 72 kruvazör, 377 destroyer, 361 fırkateyn, 232 denizaltı ve 2 bin 547 çıkarma gemisi.

Sadece Okinawa’da 13 uçak gemisi kullanmış, kıyı başlarını tutup düğüm noktalarını kontrol altına almıştı. Ancak bu güç Soğuk Savaş boyunca adım adım eridi. Başkan Ronald Reagan’ın “600 Gemilik Donanma” politikası da Sovyetler Birliği’nin çöküşüyle terk edildi. Avrupa ve Kuzey Amerika’daki üsler kapatıldı, modernizasyon projeleri iptal edildi, tersanelerin çoğu kapandı, eski gemiler jilete ayrıldı. Bugün ABD Donanması muharip 296 savaş gemisine gerilemiş durumda.

BÜYÜK KONUŞLANDIRMA DEVRİ KAPANDI

Bu tablonun farkında olan isimlerden biri 6. Filo’nun eski komutanı Amiral James Foggo’ydu. Foggo ve Deniz Stratejisi Merkezi’nden Dr. Steven Wills, Avrupa Politika Analiz Merkezi (CEPA)’nde yayımlanan makalelerinde şu uyarıları yaptı:

“Etkileyici konuşlandırmaların çoğu zaman unutulan bir maliyeti vardır. Donanma kabiliyeti sınırsız değildir. Görev sonrası gemilere bakım ve onarım, mürettebata eğitim ve dinlenme süresi gerekir.

“ABD her gün dünya çapında yaklaşık 100 gemi konuşlandırıyor. Bu, toplam gücün üçte biridir. 1990’larda 500’den fazla gemi varken bu yük daha kolay taşınıyordu.

“2000’li ve 2010’lu yıllarda konuşlandırmalar sonrası yeterli bakım ve dinlenme süresi ayrılamadı. 2020’de Eisenhower ve Roosevelt dokuz ay görev yaptı, Lincoln bir yıl denizde kaldı. Eisenhower ise art arda konuşlandırmaların ardından tersanede 15 ay süren kapsamlı onarıma girdi.

“Kongre ve yönetimler bu operasyonların maliyetini unutmamalı. Donanma hem Çin’in saldırganlığına karşı koymalı hem Akdeniz’de varlık göstermeli. Konuşlanma sonrası eğitim, dinlenme ve onarım için zaman ve finansman sağlanmalı.”

ABD Donanması’ndaki bu gerileme, küresel hegemonyanın da zayıfladığını gösteriyor. Süreç zamana yayılabilir, ancak tablo açık: Yeni bir dünya kuruluyor.

O gemi görevden çekildi

ABD Güney Komutanlığı sorumluluk sahasında görev yapan USS Truxtun ile USNS Supply’ın geçen hafta çarpışmasına ilişkin yeni ayrıntılar ortaya çıktı. Porto Riko açıklarında rutin yakıt ikmali sırasında meydana gelen kazada USS Truxtun’un ciddi gövde hasarı aldığı ve görevden çekildiği bildirildi. Askerî analistler, hava koşullarının uygun olduğuna dikkat çekerek kazanın “personel yorgunluğu ve operasyonel aşırı yüklenme” kaynaklı olabileceğini belirtiyor. Kaza, Amiral Caudle’ın uyarılarının acı bir kanıtı olarak değerlendiriliyor/aydınlık

Kaynak: RASTHABER

Irak’ta başbakanlık süreci, ABD’nin tehditleri ve Bağdat’tan gelen restler sonrası çıkmaza girdi. Irak Hükûmeti süreci ‘iç mesele’ olarak tanımlasa da Amerika’nın yaptırım araçları Bağdat’ın adım atmasını zora sokuyor

İçerikler

• BAĞDAT: İÇ MESELE AMA…
• TRUMP TEHDİT ETMİŞTİ
• WASHINGTON’UN KURDUĞU FİNANSAL MEKANİZMA
• SUDANİ GELDİĞİNDE KULLANMIŞLARDI
• MALİKİ GERİ ADIM ATMIYOR
• İTTİFAKTA DA TARTIŞMALAR VAR
• CUMHURBAŞKANLIĞI DA BELİRSİZ
• ERDOĞAN VE SUDANİ TELEFONDA GÖRÜŞTÜ

Irak’ta başbakanlık süreci, ABD’nin art arda gelen açıklamaları ve Bağdat’tan verilen mesajlar eşliğinde belirsizliğini koruyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın, Nuri el-Maliki’nin yeniden başbakan olmasına karşı açık uyarılarda bulunmasının ardından, Irak Hükûmeti süreci “iç mesele” olarak tanımlasa da Washington’dan gelen mesajların “ciddiyetle ele alındığı” vurgulanıyor. Tartışmalar, Şii Koordinasyon Çerçevesi içinde de yeni gerilimlere yol açmış durumda.

BAĞDAT: İÇ MESELE AMA…

13 Şubat’ta Münih Güvenlik Konferansı’nda basına konuşan Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, Irak’taki güncel gelişmelere ilişkin açıklamalar yaptı. Maliki’nin adaylığının “iç ve anayasal bir mesele” olduğunu belirten Hüseyin, “Irak, Maliki’nin atanmasına ilişkin ABD’den gelen işaretleri ciddiyetle ele alıyor.” ifadelerini de sözlerine ekledi.

TRUMP TEHDİT ETMİŞTİ

Trump, son günlerde yaptığı açıklamalarda Irak’ta yeni bir başbakan atanması meselesini yakından izlediklerini belirterek, “Irak’ta yeni bir başbakanın atanmasını bekliyoruz. Ne olacağını göreceğiz. Bu konuda bazı fikirlerimiz var; ancak nihayetinde herkesin ABD’ye ihtiyacı var.” ifadelerini kullandı.

Trump, daha önce Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda da Maliki’nin yeniden göreve gelmesini “izin verilmemesi gereken bir durum” olarak nitelendirmiş, Maliki’nin önceki görev döneminde Irak’ın “yoksulluk ve kaosa sürüklendiğini” ileri sürmüştü. Trump, Maliki’nin yeniden başbakan olması hâlinde ABD’nin Irak’a desteğini keseceği uyarısında da bulunmuştu. Trump’ın açıklamalarının ardından ABD Dışişleri Bakanlığından bir yetkili de Washington’un Irak’a yönelik politikasının “İran destekli milislerin etkisinin azaltılması, devlet kurumlarında İran nüfuzunun sınırlandırılması ve ABD ile güçlü ekonomik ortaklıkların geliştirilmesi” gibi başlıklara dayandığını açıklamıştı.

WASHINGTON’UN KURDUĞU FİNANSAL MEKANİZMA

ABD’nin 2003’te Irak’ı işgal etmesinin ardından, ülkenin petrol gelirlerinin yönetimine ilişkin özel bir finansal mekanizma oluşturuldu. Bu kapsamda Irak Kalkınma Fonu (Development Fund for Iraq-DFI) kuruldu ve Irak’ın petrol ile doğal gaz satışlarından elde edilen gelirler bu fon üzerinden yönetilmeye başlandı. Söz konusu gelirler, ABD Merkez Bankasının New York şubesinde (New York Federal Reserve) tutulan hesaplara aktarılıyor. Irak’ın petrol satışlarından elde ettiği gelirlerin uluslararası dolaşımı, bu hesaplar üzerinden gerçekleştiriliyor. Böylece Irak’ın döviz gelirleri, ABD finans sistemiyle doğrudan bağlantılı bir yapı içinde işlem görüyor. Bu mekanizma kapsamında Irak Merkez Bankasının uluslararası dolar işlemleri, ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından izlenen ve denetlenen bir çerçevede bulunuyor. OFAC, “kara para”, “terör finansmanı”, “yaptırım ihlali” ve “İran’la işlem” gibi gerekçelerle bankacılık işlemlerini durdurma veya sınırlama yetkisine sahip. Irak ekonomisi, petrol satışlarının dolar üzerinden yapılması ve uluslararası ödemelerin büyük ölçüde ABD finans sistemi aracılığıyla yürütülmesi nedeniyle, dolar transferlerine bağımlı bir yapı içinde bulunuyor. Bu çerçevede Irak bankalarının New York Fed nezdindeki hesapları, dış ticaret ve döviz akışı açısından kritik önem taşıyor. Son yıllarda ABD, bu mekanizma üzerinden Irak bankacılık sistemine yönelik çeşitli kısıtlamalar uyguladı.

SUDANİ GELDİĞİNDE KULLANMIŞLARDI

Özellikle 2022-2024 döneminde, bazı Irak bankalarının New York Fed hesapları kapatılmış, dolar ihalelerine erişimleri sınırlandırılmış ve uluslararası para transferlerinde ek denetimler devreye sokulmuştu. Bu süreçte Bağdat’ta döviz piyasasında dalgalanmalar yaşanırken Irak dinarı değer kaybetmiş, bunun üzerine de Washington’la yoğun temaslar yürütülmüştü. Iraklı yetkililer, söz konusu dönemde ABD’ye heyetler göndererek bankacılık işlemlerinin normalleştirilmesi için girişimlerde bulunmuştu.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da dört gün önce CNN Türk’e verdiği röportajda, “Amerika’nın Irak üzerinde yönlendirme ve yaptırım aracı var.” ifadelerini kullanarak bu mekazinmayı hatırlatmıştı.

MALİKİ GERİ ADIM ATMIYOR

Hukuk Devleti Koalisyonu Lideri Maliki, ABD’nin uyarılarına rağmen adaylıktan çekilmeye niyeti olmadığını belirten açıklamalar yaptı. Maliki, Trump’ın kendisi hakkındaki değerlendirmelerinin “üç ülke ve bazı iç aktörler tarafından yönlendirildiğini” savunarak, “Bu paylaşımın burada yazıldığını duydum ama henüz emin değilim.” dedi. Maliki, adaylığının Irak’a yönelik ekonomik yaptırımlara yol açmayacağını öne sürerken, Şii Koordinasyon Çerçevesi içindeki çoğunluğun talep etmesi hâlinde adaylıktan çekilebileceğini de söyledi.

Maliki’nin son olarak “silahın yalnızca devletin elinde toplanması gerektiği” yönündeki açıklamaları ise Şii Koordinasyon Çerçevesi içinde yeni bir tartışma başlattı. Maliki, “Irak halkı uzun yıllar savaş ve şiddetten acı çekti. Hukukun üstünlüğü, silahın devlet tekelinde olması ve başkomutanın emrinde tek bir ordunun varlığı istikrarlı bir devletin temelidir.” ifadelerini kullandı.

İTTİFAKTA DA TARTIŞMALAR VAR

Bu açıklamaya Koordinasyon Çerçevesi içinden farklı tepkiler geldi. Asaib Ehl-i Hak Lideri Kays el-Hazali, “Kaim ortaya çıkana kadar kalıcı Haşd!” (Şii inancında Mehdi’nin zuhuru gerçekleşene kadar Haşdi Şabi’nin varlığını sürdürmesi gerektiğini savunan slogan) ifadesini kullanırken, bazı milletvekilleri de Haşdi Şabi’ye destek vurgusu yaptı. Koordinasyon Çerçevesi, 24 Ocak’ta yaptığı toplantının ardından Maliki’yi başbakan adayı olarak ilan etmişti. Ancak bu karar, ittifak içindeki tüm bileşenlerin mutabakatıyla alınmadı. Asaib Ehl-i Hak, Nasr Koalisyonu ve Hikmet Hareketi başta olmak üzere bazı Şii siyasi gruplar, Maliki’nin adaylığına mesafeli yaklaştıklarını ortaya koydu. Söz konusu gruplar, adaylığın ittifak içinde “çoğunluk kararıyla” şekillendiğini vurgularken, sürecin uzlaşı yerine dayatmaya dönüştüğünü ileri sürdü.

CUMHURBAŞKANLIĞI DA BELİRSİZ

Başbakanlık tartışmaları sürerken, Irak Meclisi’nde cumhurbaşkanı seçimine ilişkin oturumlar da sonuçsuz kaldı. 1 Şubat’ta yapılması planlanan oturum, yeterli milletvekili sayısına ulaşılamadığı gerekçesiyle ertelenirken, aynı nedenle 27 Ocak’ta da Meclis toplanamamıştı.

2003 sonrası siyasi dengeye göre cumhurbaşkanlığı makamının Kürt partiler arasında paylaşıldığı Irak’ta, Kürdistan Demokrat Partisi ile Kürdistan Yurtseverler Birliği arasındaki anlaşmazlıklar da sürecin tıkanmasında etkili oldu.

Cumhurbaşkanının seçilememesi, Anayasa gereği başbakanın görevlendirilmesini de geciktirirken, Bağdat’taki siyasi belirsizlik derinleşti.

Koordinasyon Çerçevesi içindeki görüş ayrılıkları ve Meclis’teki kilitlenme, başbakanlık sürecinin yalnızca aday ism etrafında değil, genel siyasi denge ve ittifak ilişkileri üzerinden şekillendiğini bir kez daha ortaya koydu.

Bu süreçte ABD’nin Irak Özel Temsilciliği görevine, aynı zamanda Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi olan Tom Barrack’ın getirilmesi de dikkat çekti. Bağdat’ta süren siyasi krizin ortasında gelen bu görev değişikliği, Washington’un Irak dosyasını daha yakından takip edeceği yönünde yorumlandı.

ERDOĞAN VE SUDANİ TELEFONDA GÖRÜŞTÜ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, önceki akşam Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani ile telefonda görüştü. Görüşmede Türkiye ile Irak arasındaki ikili ilişkiler ile bölgesel ve küresel gelişmeler ele alındı. Yapılan açıklamaya göre, Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin Irak’la ticaret başta olmak üzere birçok alanda ilişkileri geliştirmek için adım atmayı sürdüreceğini ifade etti. Erdoğan, iki ülke arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesinin ortak çıkarlar açısından önem taşıdığını vurguladı. Görüşmede, terörle mücadele konusu da gündeme geldi. Cumhurbaşkanı, bu alanda işbirliğinin artırılmasının hem Türkiye hem de Irak’ın güvenliği açısından fayda sağlayacağını belirtti.

Telefon görüşmesinde taraflar, mevcut temasların sürdürülmesi ve ilişkilerin karşılıklı anlayış temelinde ilerletilmesi konusunda mutabık kaldı/aydınlık

Kaynak: RASTHABER